TỪ ĐIỂN TIẾNG NGHỆ
BIÊN SOẠN: Nguyễn Xuân Đồng
Tiếng Nghệ
Từ ghép/từ đồng nghĩa
Tiếng phổ thông
Giải nghĩa / thành ngữ / tục ngữ/ ca dao liên quan

A
 
 
 

Ả
 
Chị
Ả em du nhu bù nước đấy = chị em dâu như bầu nước tiểu

 
Chắt ả
Chị lớn
chắt ả/chắt em = gái lớn, gái bé

 
Ả chắt
chỉ người đàn bà
Ở Nghệ Tĩnh xưa, khi con gái sinh ra, mà trong nhà đang có cụ còn sống thì được gọi là chắt ả, chắt em, nếu chỉ có ông bà thì gọi là cháu ả, cháu em. Cũng như tên thường gọi ở nhà của các bé bây giờ. Quen mồm khi lớn lên dân làng vẫn cứ gọi là ả chắt, ả cháu , ví dụ như ả chắt Duệ, ả cháu Nhương...

Ác
Ác xắc, ác là, xắc xắc,ắc xắc
con quạ
Ác tắm thì dợ, tráo trợ tắm thì mưa

Ầy
ày
ừ (đồng ý)
Ầy hẹ = ừ nhỉ

 
 
 
 

B
 
 
 

Bả nhả
bà nhả / cả nhả
cả mớ/ nhiều
rưng lưa cả bà nhả= đang còn cả mớ

Bà trắp
Cà trắp
ba trợn
bà trắp bà trểnh= ba trợn ba trạo

Bậm
 
bụ bẫm, to mập
Mía trên nương mùa ni cơn mô cũng bậm

Bạo
tợn
mạnh khỏe
Hèn tru hơn bạo bò = Hèn trâu hơn mạnh bò

Bấp
 
vấp suýt té
 

Báp ló
ló báp
bắp ngô
Ai về làng Vọt mà coi Tháng hai đạ phải cạp cồi ló ngô

Bàu
 
đầm, hồ nước tự nhiên tạo thành từ đoạn sông cụt
Cá rô bàu Nón kho với tương Nam Đàn

Bâu
 
túi áo, túi quần
 

Bay
bây, bọn bay, bọn bây
chúng mày
 

Bạy
nạy
cạy, bẩy, lật lên
bạy hòn đá lên= bẩy hòn đá lên

Be
hiêu, hươu
chai 1/4 lít
Rượu ngon chẳng quản be sành Áo rách khéo và hơn lành vống may

Bénh
 
bánh
Bénh đúc, bénh độ ai chộ cụng sèm Nhông hay đánh em cụng vì đúc độ

 
bénh mướt
bánh cuốn
 

Bẹo
 
véo
bẹo vào má em bé

Bit
 
bứt, cắt
 

 
bit tóc
bứt tóc
 

 
bit toóc
cắt rạ
Mẹ bít toóc trửa nươngẢ rèo tru troong rú

Bíu
 
bấu víu, níu
Chường ơi đừng bíu áo em Nữa mà trưa chuyến chợ Nghèn em ra

Bổ
 
té, ngã
Bổ cấy đệt = ngã đánh uỳnh

Bối
bối tóc
búi tóc
 

Bơng
bâng, rinh
bưng
 

Bộng
bôộng
cái lỗ
Mồ cha nỏ khoóc, khoóc bôộng mối

Boóc
 
bóc vỏ
 

Bôốc
 
bốc, vốc
Bôốc cho ăn mày nạm xôi

Bót
 
bàn chải đánh răng
 

Bu
 
bâu
Ròi bu kiến đút = ruồi bâu kiến đốt

Bù
 
quả bầu
Khoai chợ Lù, bù chợ Huyện

 
bù gáo, bù eo
quả bầu có hình hồ lô
 

 
bù sao
quả bầu dài đốm sao
 

 
bù rợ
bí đỏ
 

 
nồi bù
nồi đất lờn hình quả bầu
 

Bửa
 
bổ
bửa củi = bổ củi

Bựa
 
bữa
 

 
bựa mai
bữa mai
 

 
bựa trưa
bữa trưa
 

Bựt
 
bật tung, bật đứt
 

 
 
 
 

C
 
 
 

Cà kiu
 
một loại cà nhỏ tự mọc gần giống như cà chua bi
Nồi dấm mà nấu cà kiu Anh ăn mát ruột chín chìu em thương

Cại
 
cãi
 

Cắm
 
cắn
Cẳm rẳm như chó cắm = cằn nhằn như chó cắn

 
mọi cắm
muỗi cắn
 

Cắn
 
đục
Cắn trong giữ giá như vàng Răng đen, má đỏ đợi chàng đầu xanh

Cạu
 
rổ con
 

Cấy
 
cái
cấy nớ = cái đó

 
cấy chi rứa
cái gì thế