Namgiới mắc bệnh nhiều hơn

Theo ghi nhận của y văn thế giới, sỏi thận là một bệnh khá phổ biến. Ở tuổi trưởng thành, 10% nam giới và 3% nữ giới mắc phải bệnh này. Bác sĩ Phạm Nam Việt, BV Đại học Y cho biết, bệnh sỏi thận hình thành chủ yếu là do lượng nước tiểu quá ít hay nồng độ các chất khoáng tăng cao như canxi, oxalat, muối urat, natri, cystine hay phốt pho. Các chất này lắng đọng lại và kết thành sỏi. Viên nhỏ có thể theo nước tiểu ra ngoài, viên lớn hơn theo đường nước tiểu nhưng không thoát ra ngoài được mà mắc lại ở niệu quản, gây ra những cơn đau lưng, tiểu ra máu. Còn sỏi tại bàng quang, niệu đạo sẽ gây tiểu buốt, khó. Nếu bị kẹt trong cuống đài thận, sỏi sẽ chèn ép làm bế tắc nên đài thận giãn nở, lâu dần thận sẽ giãn mỏng. Khi các đài thận bị căng trướng nước tiểu, sẽ tạo ra áp lực cao tác động vào thần kinh thận và vỏ thận gây ra cơn đau quặn thận, gây huỷ hoại thận và các chức năng của cơ quan này.

Theo BS Đỗ Gia Tuyển, Bệnh viện Bạch Mai, sỏi thận là bệnh thường gặp. Tuy nhiên, quá trình hình thành sỏi không có triệu chứng, nên bệnh nhân thường không biết. Chỉ đến khi sỏi đã lớn, gây đau đớn hay đi tiểu ra sỏi mới biết. Thông thường, triệu chứng thường gặp của bệnh này là xuất hiện các cơn đau vùng thắt lưng, lan xuống hố chậu, bìu, kèm nôn hay trướng bụng. Có khi bệnh nhân chỉ đau âm ỉ vùng thắt lưng do sỏi không gây tắc. Bệnh nhân có thể đau khi đi tiểu, nước tiểu đục, đi tiểu ra máu do sỏi gây tổn thương đường tiết niệu hay do nhiễm khuẩn, làm thận chảy máu. Người bệnh có thể sốt cao 38-39 độ C, hoặc ớn lạnh, thận có cảm giác bỏng rát. Sỏi thận cũng có thể được phát hiện bất ngờ qua chụp X quang kiểm tra sức khoẻ.

Nên uống nhiều nước, ăn nhạt

Để phát hiện bệnh, ngoài các triệu chứng đã nêu trên, BS Tuyển khuyến cáo cần thường xuyên đi khám sức khỏe định kỳ. Nếu phát hiện có sỏi, bác sĩ sẽ có chỉ định điều trị phù hợp.

Có nhiều cách để phòng ngừa sỏi thận, trong đó điều tiết ăn uống hàng ngày được xem là biện pháp hiệu quả nhất. Theo BS Việt, uống nhiều nước là cách phòng ngừa sỏi thận hiệu quả và rẻ tiền nhất. Đặc biệt là vào mùa nắng nóng càng phải chú ý hơn vì cơ thể đổ mồ hôi, nước tiểu cô đặc lại, dễ tạo sỏi. Uống nhiều nước sẽ làm nước tiểu loãng ra và nên uống mỗi ngày từ 2,5-3 lít nước sôi để nguội. Nên uống nhiều nước cam, chanh, bưởi, vì những loại thức uống này chứa nhiều citrat giúp chống lại sự tạo sỏi thận.

Để tránh bệnh sỏi thận, BS Tuyển khuyên nên ăn nhạt và ăn ít thịt. Vì thực phẩm chứa nhiều muối và nhiều chất đạm, sẽ làm giảm độ pH nước tiểu, kích thích bài tiết chất calcium và cystine gây sỏi. Tránh ăn nhiều thực phẩm chứa chất purine có trong cá khô, thịt khô, mắm, lòng, vì dễ gây ra sỏi niệu. Ngoài ra, nên giảm ăn uống các thực phẩm chứa nhiều oxalat như trà đặc, cà phê, chocolate, bột cám, ngũ cốc, rau muống... 

Do bệnh dễ tái phát, nên những bệnh nhân từng điều trị bệnh sỏi thận càng đặc biệt chú ý đến chuyện ăn uống. Nên tái khám định kỳ để làm thêm các xét nghiệm máu và nước tiểu xem có bất thường gì không để có biện pháp can thiệp kịp thời.

Thùy Như